RCM ile Arıza Belirtilerini Erken Fark Etmek
Kritik bir tesiste elektrik panosunun görevi, enerjiyi ihtiyaç duyulan noktalara güvenilir şekilde
ulaştırmaktır. Ancak kabloların ve ekipmanların durumu zaman içinde değişebilir. Nem, kirlenme,
yaşlanma veya ekipman arızaları elektriksel sorunlara yol açabilir.
Bazı sorunlar aniden ortaya çıkar. Bazıları ise öncesinde ölçülebilen belirtiler verir.
Kaçak akım izleme sistemi, bu belirtileri takip ederek bakım ekibinin sorunu daha erken
araştırmasına yardımcı olur.
RCM Nedir
RCM, İngilizce “Residual Current Monitoring” ifadesinin kısaltmasıdır. Türkçede artık akım veya
kaçak akım izleme olarak kullanılır.
Sistem, bir devrenin aktif iletkenlerinden geçen akımların toplamını ölçer. Akımın bir kısmı
beklenen dönüş yolu dışında akıyorsa bir fark oluşur.
RCM bu farkı izler. Belirlenen alarm koşulları oluştuğunda işletme ekibine uyarı verir.
Böylece yalnızca “Pano çalışıyor mu?” sorusuna değil, “İzlediğimiz devrede dikkat gerektiren
bir değişim var mı?” sorusuna da yanıt aranabilir.
Yardımcı Hizmet Panolarında Neden Önemlidir
Trafo merkezleri ve benzeri kritik tesislerde AC yardımcı hizmet panoları, tesisin çalışmasını
destekleyen çeşitli yükleri besler.
Projeye göre bu yükler arasında akü şarj cihazları, havalandırma, aydınlatma, priz devreleri ve
diğer yardımcı ekipmanlar bulunabilir.
Bu devrelerden birinde oluşan sorun, bağlı ekipmanın çalışmasını etkileyebilir. Bu nedenle yalnızca
toplam tüketimi görmek yeterli olmayabilir; devrelerin elektriksel durumunu da takip etmek
gerekir.
RCM, uygun devrelerde sürekli izleme yaparak bakım ekibine ek bilgi sağlar.
Her Kaçak Akım Bir Arıza mı Demektir
Hayır. Elektronik ekipmanların filtreleri ve tesisin yapısı nedeniyle normal çalışma sırasında da
belirli seviyelerde kaçak akım bulunabilir.
Bu nedenle tek bir ölçüm değerine bakıp “Arıza var” demek doğru değildir.
Önemli olan, devrenin normal davranışını bilmek ve değişimi değerlendirmektir. Örneğin uzun
süredir benzer seviyede çalışan bir hatta kaçak akımın giderek yükselmesi inceleme gerektirebilir.
Ölçüm kadar, ölçümün hangi koşullarda değiştiğini anlamak da önemlidir.
Ana Girişten İzlemek mi Çıkışları Ayrı İzlemek mi
Ana girişte yapılan ölçüm genel bir görünüm sağlar. Ancak alarm geldiğinde hangi çıkışın bu
değişime neden olduğunu bulmak için ek inceleme gerekebilir.
Çıkışların ayrı izlenmesi ise araştırma alanını daraltır.
Örneğin bir panoda birden fazla yardımcı yük bulunuyorsa, ilgili çıkışların ayrı takibi sayesinde
değişimin hangi hatta oluştuğu daha kolay görülebilir.
Her çıkışın izlenmesi şart değildir. Ölçüm noktaları; yüklerin önemi, pano yapısı ve bakım ihtiyacına
göre belirlenmelidir.
RCM ile Kaçak Akım Koruma Cihazı Aynı Şey midir
İşlevleri farklıdır. Kaçak akım koruma cihazı, uygun koşullar oluştuğunda devreyi açarak koruma
sağlar. RCM’nin temel görevi ise ölçmek, izlemek ve alarm vermektir.
RCM kullanılması, gerekli koruma cihazlarının yerine geçtiği anlamına gelmez.
İzleme ve koruma birlikte ele alınmalıdır. Alarm seviyeleri, gecikmeler ve işletmenin vereceği tepki,
tesisin koruma tasarımına göre belirlenir.
Doğru Cihaz Seçimi Neden Önemlidir
Her pano ve her yük aynı özelliklere sahip değildir. Topraklama sistemi, bağlı ekipmanlar ve
oluşabilecek kaçak akımın karakteri cihaz seçiminde dikkate alınmalıdır.
Özellikle elektronik güç devreleri bulunan uygulamalarda cihazın hangi akım türlerini algılayabildiği
önem kazanır.
AC yardımcı hizmet panoları için yapılan bir seçim, doğrudan DC akü sistemlerine
uygulanmamalıdır. Yalıtılmış sistemlerde de yalıtım izleme ihtiyacı ayrıca değerlendirilmelidir.
Bu nedenle seçim, yalnızca pano üzerindeki gerilim bilgisine bakılarak yapılmamalıdır
Alarm Geldiğinde Ne Yapılacak
Bir izleme sistemi, alarmın ardından uygulanacak süreçle değer kazanır.
İşletme ekibinin hangi devrenin uyarı verdiğini, değişimin ne zaman başladığını ve o sırada hangi
ekipmanların çalıştığını görebilmesi gerekir.
Ardından yetkili bakım personeli ilgili devreyi değerlendirir ve gerekli kontrolleri planlar. Alarmın
nedeni araştırılmadan yalnızca eşik değerini yükseltmek, sorunu görünmez hâle getirebilir.
RCM kayıtları bu incelemeyi destekler; saha kontrolleri ve bakım çalışmalarının yerini almaz.
SOCOMEC DIRIS Digiware RCM Nasıl Değerlendirilebilir
SOCOMEC DIRIS Digiware R-60, uygun konfigürasyonlarda kaçak akım izleme ile enerji ve güç
ölçümünü aynı sistem yapısında bir araya getirebilir.
Üreticinin tanımladığı TN-S ve TT uygulamalarında, uygun sensörler ve sistem bileşenleri seçilerek
farklı devrelerin takibi için değerlendirilebilir.
Böylece işletme ekibi, ilgili hattın yük durumuyla kaçak akım davranışını birlikte inceleyebilir.
Ölçüm, haberleşme ve alarm kapsamı seçilen sistem mimarisine bağlıdır.
Arıza Oluşmadan Önce Bilgi Sahibi Olmak
Kritik tesislerde bakımın amacı, ekipmanın durumunu anlayarak gerekli müdahaleyi zamanında
planlayabilmektir.
RCM, uygun uygulamalarda kaçak akım değişimlerini görünür kılar. Doğru ölçüm noktaları, uygun
alarm ayarları ve tanımlı bakım süreciyle işletmenin takibini güçlendirir.
Merkür Enerji ile AC yardımcı hizmet panolarınızın kaçak akım izleme, enerji ölçümü ve
merkezi alarm ihtiyaçlarını birlikte değerlendirebilirsiniz.